Kunst en cultuur als bindmiddel op lokaal niveau

Interview met één van de drijvende krachten achter het Welkom Hier Festival Rotterdam

Juan Heinsohn Huala werkt als kunstenaar, is vrijwilliger bij VluchtelingenWerk én bij Platform Rotterdam Verwelkomt Vluchtelingen en was daarnaast één van de drijvende krachten achter het Welkom Hier festival Rotterdam van afgelopen 20 januari. We spraken Juan over zijn ervaringen van het eerste Welkom Hier festival van 2018 en zijn kijk op lokale solidariteit met vluchtelingen in Rotterdam.

Zelf moest Juan bijna 40 jaar geleden gedwongen naar Nederland vluchten vanuit zijn geboorteland Chili. In die tijd zag het politieke en sociale klimaat er voor vluchtelingen in Nederland nog heel anders uit, vertelt Juan. Als jonge jongen, werden hij en zijn familie opgevangen door meer dan 50 zogeheten Chili Comités; vrijwilligers die vanuit hun politieke betrokkenheid de Chileense vluchtelingen hielpen. “Dit was gelijk een open netwerk voor ons en dat heeft ons alle ruimte gegeven om een plekje te vinden in het Nederlandse leven”, vertelt Juan.

Naar zijn mening is er in de huidige samenleving een bepaald geweld binnengekomen in de relatie tussen mensen. “Vroeger was het ondenkbaar dat je een grote mond zou hebben tegen mensen op basis van achtergrond. Het is een geweld binnen de normen en waarden, dat jammer genoeg veel mensen pijn doet.” Juan zet zich daarom sinds jaar en dag in voor de integratie en ontwikkeling van vluchtelingen in Rotterdam.

In zijn eigen atelier in Delfshaven probeert Juan gevluchte kinderen en volwassenen de ruimte te geven om hun creativiteit aan het werk te zetten. “We geven geen les, we geven ruimte om vandaar, vanuit wie jij bent, die eerste lijn die jij kan tekenen, om vanuit daar te beginnen.” Met het atelier proberen Juan en zijn collega’s mensen het gevoel te geven dat kunst niet behoort tot een bepaalde elitaire groep, maar dat kunst juist een mogelijkheid is om jezelf ruimte te geven en je te uiten. “Mensen krijgen hier de ruimte om met ons naar kunst te kijken, naar bijvoorbeeld het werk van bekende kunstenaars. Ook krijgen ze de ruimte om zelf aan de slag te gaan en we geven exposities en presentaties. We willen een compleet pakket geven aan de kinderen en volwassenen, ‘kunst is mooi’ en creativiteit is een heel belangrijk aspect in je leven.”

Voor Juan is kunst meer dan een les over tekenen of schilderen. Met kunst hoopt hij er aan bij te dragen om kinderen en volwassenen een methodiek te laten ontwikkelen om bepaalde ideeën te realiseren tot een eindproduct. Een methodiek die zijn leerlingen niet alleen binnen het atelier gebruiken, maar juist erbuiten. “Denken, plannen, uitvoeren en dán heb je een eindproduct. Dat kun jij ook doen! En dat doen zij op het moment dat we een presentatie of expositie organiseren, dan zien zij wat zij zelf voor elkaar hebben gekregen.”

Naar Juan zijn idee is dit zelfvertrouwen noodzakelijk, vooral voor migratiekinderen. “Voornamelijk als de kinderen beleven hoe de maatschappij soms naar verschillende culturen kijkt, of hoe bijvoorbeeld Moslims regelmatig op een hoek worden gezet. De cultuur en muziek die de kinderen thuis horen, horen zij nergens anders in de stad. Het is alsof zij een verkeerde cultuur hebben. Zo zonde als je denkt: Rotterdam met 170 culturen, nou laat maar zien in de stad hoeveel podia er te vinden zijn waar dit soort culturen zich manifesteren!”

Juan vertelt om deze reden graag te willen bijdragen aan projecten als het Welkom Hier festival: “Ik denk dat zo’n festival noodzakelijk is voor Rotterdam, juist om het negatieve geluid van de media tegen te spreken. Er gebeurt best veel in Rotterdam, maar we zijn in die zin ‘te soft’. Met schilderijen, gedichten, liedjes, of andere culturele uitingen krijg je niet snel de aandacht van de media, maar met brutale acties sta je gelijk op televisie. Wij zijn beschaafd en dat is juist de stem die we willen laten horen!”

Juan vertelt dat er door middel van het festival meer zichtbaarheid is gecreëerd voor het positieve verhaal van vluchtelingen; “We krijgen mensen met mooie talenten binnen, mensen die helemaal niet thuis willen zitten, maar willen ondernemen. Jongeren die graag willen studeren en studies willen afronden die zij begonnen waren in eigen land. We moeten laten zien dat het gaat om mensen die niet passen in het beeld dat de media graag verkoopt.” Die energie moet zichtbaar worden, vindt Juan. “Met het festival hebben we laten zien: zie je, dit is ook mogelijk! Er werd zichtbaar dat we met Platform Rotterdam Verwelkomt Vluchtelingen in Rotterdam een goede kracht in handen hebben. Er is een kapitaal aan mogelijkheden zichtbaar geworden.”

Juan hoopt om op ten duur ‘iets vasts te beginnen’; een podium met aandacht voor verschillende culturen en groepen die binnenkomen in Rotterdam, zodat Rotterdammers kennis kunnen maken met kunde, kennis, zang en cultuur uit bijvoorbeeld Eritrea, Syrië of andere landen.
“Naar aanleiding van het Welkom Hier festival Rotterdam werken we vanuit Rotterdam Verwelkomt Vluchtelingen nu heel goed samen met Podium Grand, dus het idee is om daar iets permanents te beginnen. Dat zijn grote kansen, niet alleen voor ons, maar ook vooral om ruimte te maken voor anderen“, vertelt Juan.

“Ik hoop dat we een culturele plek kunnen creëren waar net als op het festival, mensen met respect naar elkaar kunnen luisteren en met elkaar kunnen praten. Een plek waar aspecten van kunst en cultuur worden gedeeld en gevierd. En tenslotte een plek waar samen naar een oplossing wordt gezocht voor problemen, met respect voor de individuele vrijheid. Een oplossing die voor jou werkt hoeft namelijk helemaal niet te werken voor iemand anders. Luister daarom naar elkaar!”

Wil jij iets doen voor of samen met vluchtelingen in Rotterdam? Kijk dan op de website van Rotterdam Verwelkomt Vluchtelingen.