“Ga het gesprek aan”

Interview met Harriet Marseille

De communicatie tussen scholen en nieuwkomersgezinnen verloopt niet altijd even soepel. Daar kan ik iets aan doen, dacht Harriet Marseille uit Leidschendam-Voorburg. Ze breidde daarom haar werk binnen haar bedrijf Ouderbetrokkenheid-PLUS uit met een project ‘Schoolmaatjes Ouderbetrokkenheid voor Nieuwkomers’, waarbij ze vrijwillige maatjes koppelt aan nieuwkomersgezinnen met een vluchtelingenachtergrond. “We zijn er als maatjes voor om een situatie van beide kanten te kunnen begrijpen en school en ouders dichter bij elkaar te brengen.”

Als ze alles bij elkaar op zou tellen dan werkt Harriet Marseille misschien zo’n zestig uur per week. Ze is zzp-er en doet daarnaast veel vrijwilligerswerk. Zo is ze één van de initiatiefnemers van het platform Welkom in Leidschendam-Voorburg en actief als bestuurslid binnen de Zen Peacemakers. “Maar de meeste dingen voelen helemaal niet als werk; dit is wat ik het liefste doe. Ik heb ook mijn familie en vrienden die belangrijk voor me zijn en ik sport en mediteer, maar als ik geen tijd zou hebben voor dit (onbetaalde) geëngageerde werk, dan zou ik mij ongelukkig voelen.”

Het klinkt alsof je een heel druk leven hebt. Waar ben je nu vooral mee bezig?

“In mijn werk als zzp-er help ik scholen om de samenwerking met ouders te verbeteren en afgelopen half jaar is dit werk samen gekomen met mijn vrijwilligerswerk voor vluchtelingen. Twee basisscholen waar veel nieuwkomers op zitten, bleken veel problemen te hebben in de communicatie met de ouders. Ik zag dat het niet alleen een taalprobleem was. Veel Nederlandse ouders zijn actief betrokken bij het onderwijs van hun kind en werken als gelijkwaardige gesprekspartner samen met de school, maar in niet-westerse culturen ligt dat soms anders. Daarom heb ik een speciaal project opgezet voor deze twee basisscholen. Zij hebben in totaal elf gezinnen geselecteerd die mee mogen doen aan het schoolmaatjesproject en ik heb deze gezinnen allemaal bezocht en vrijwilligers gevonden die als Schoolmaatje Ouderbetrokkenheid wekelijks bij hen thuiskomen en meegaan naar de gesprekken op school. Voor de zomer heb ik deze vrijwilligers getraind en ze zijn nu volop aan het werk om de diverse barrières te slechten. Er blijkt ook elders in het land interesse in deze vernieuwende aanpak te bestaan, en ik ben nu met een aantal mensen aan het bekijken hoe we dit project op landelijke schaal kunnen tillen.”

Hoe helpen de maatjes bij het verbeteren van die communicatie?

“De maatjes zijn een verbindende schakel: omdat ze bij de nieuwkomers thuis komen, kennen ze hun persoonlijke situatie. Hierdoor hebben de maatjes een belangrijke rol in het kleiner maken van de taalbarrière, sociale barrière en cultuurbarrière waar ouders en school tegenaan kunnen lopen. Ook signaleren maatjes problemen die veroorzaakt worden door trauma’s. Het inzetten van tolken is niet voldoende als oplossing voor betere communicatie tussen scholen en nieuwkomers. Het gaat bijvoorbeeld ook om het krijgen meer begrip voor elkaars gewoontes. Neem het maken van een afspraak. Terwijl wij zelf meestal heel direct zijn en eerlijk zeggen wat we willen, is het voor een nieuwkomer misschien onbeleefd om ‘nee’ te zeggen. Dit kan tot verwarring leiden, maar naarmate je elkaar beter kent, leer je dit soort zaken ook beter aanvoelen.

“Mijn doel is dat mensen open gaan staan voor het perspectief van de ander en leren luisteren naar elkaar. Zo gaan we elkaar beter begrijpen. Een gelijkwaardige samenwerking begint met persoonlijk contact.”

Wat is jouw motivatie om dit werk te doen?

“Ik werk vanuit de overtuiging dat je iets kunt bijdragen aan een wereld die beter past bij je idealen.  Al van kinds af aan kom ik in beweging wanneer ik zie dat er sprake is van onrecht of uitsluiting. Ik zet me ervoor in dat er meer onderling vertrouwen en verbinding ontstaat en niemand zich buitengesloten voelt; ook de ‘tegenstanders van migratie’ niet. Zij zijn misschien bang dat ze overvleugeld zullen worden en daarom willen ze zichzelf profileren. Om van dat polariserende denken af te komen zou meer verbindende politiek goed werken, en niet het denken in termen als wij tegen zij, nieuw tegen oud of scholen tegen ouders. Laten we samen het gesprek hierover aangaan.”

Hoe ga jij zo’n gesprek aan?

“Door duidelijk te maken dat iedereen respect verdient en dat er geen goed en geen fout verhaal is. Als we teruggaan naar het voorbeeld van het maken van een afspraak: we kunnen de nieuwkomers uitleggen dat het voor Nederlanders erg ongemakkelijk voelt als er ‘ja’ wordt gezegd maar ‘nee’ wordt gedaan. En we kunnen bij de school begrip vragen voor de beleefdheidsvormen waar nieuwkomers zich vertrouwd mee voelen.

Ik zet me niet alleen in voor een beter begrip tussen scholen en nieuwkomers, maar ook voor meer begrip in het algemeen. Samen met Peter van Vliet, directeur van theater Ludens, ben ik daarom bezig met een theatervoorstelling over het thema ‘Vluchteling’ op 12 oktober in Voorburg. Daar mogen deelnemers op het podium hun eigen verhaal vertellen, bijvoorbeeld over hoe het is om te vluchten en in een heel andere samenleving terecht te komen, met andere gewoontes dan je gewend bent. Of hoe het is om als Nederlandse inwoner nieuwe buren te krijgen met nieuwe gewoontes.  Die verhalen zullen door Theater Boven Water improviserend nagespeeld worden. Dit werkt verbindend en we zullen elkaar dan hopelijk beter gaan begrijpen. We zien dan ook welke dilemma’s er zijn.”

Welke dilemma’s zijn er volgens jou in Leidschendam-Voorburg?

“Door bij veel nieuwkomers thuis te komen, zie ik dat er nog zoveel hulpvragen zijn. Hoewel er veel activiteiten en mogelijkheden aan hen worden aangeboden in Leidschendam-Voorburg, is er nog altijd een groot tekort aan mensen die zich voor de nieuwkomers willen inzetten, al is het maar door wat meer onderling contact en door te luisteren naar waar ze tegenaan lopen. Het gaat vaak over praktische zaken, bijvoorbeeld hoe je een formulier voor het aanmelden van sportlessen juist invult.

Daarnaast hebben we onvoldoende oog voor het enorme potentieel dat nieuwkomers met zich meebrengen. Laten we vooral ook openstaan voor wat ze ons te bieden hebben. Ik heb bijvoorbeeld veel geleerd van hun gastvrijheid, kookkunst, moed en creativiteit. Dat vergeten we wel eens als we teveel gericht zijn op het willen helpen van de ander. Dan zien we de ander als zwak en niet als gelijkwaardig. ”

Welke boodschap zou je willen meegeven aan inwoners van Leidschendam-Voorburg?

“Mensen hoeven niet terughoudend te zijn om iets te doen met en voor nieuwkomers. Vaak denken mensen dat je een halve dag per week of meer kwijt ben aan vrijwilligerswerk, maar het hoeft helemaal niet veel te zijn. Het zit vaak in heel simpele dingen: dat mensen elkaar begroeten op straat, of even een praatje maken. Nodig ze eens uit op de koffie of ga in op een uitnodiging vanuit hun kant. Gewoon normaal contact met mensen en handelen vanuit verbondenheid. Dat kan iedereen doen!”

De speciale theateravond over het thema ‘Vluchteling’ vindt plaats op donderdag 12 oktober, 20.00 – 22.00 in Theater Ludens (Burgemeester Feithplein 95, Voorburg). De voorstelling staat in het teken van ‘nieuwe buren’ in Leidschendam-Voorburg. Het publiek zorgt voor input en het theatergezelschap speelt de verhalen al improviserend terug.

Wil je je net als Harriet inzetten voor een rechtvaardige wereld waarin niemand buiten de boot valt? Harriet  laat zich inspireren door het zen-boeddhisme en organiseert binnen de Zen Peacemakers Lage landen interessante activiteiten (waaronder ook maandelijkse huiskamerbijeenkomsten in Leiden en Leidschendam). Neem eens een kijkje op: www.zenpeacemakers.nl